1. Bối cảnh thay đổi chính sách thuế cho hộ kinh doanh

Theo Nghị quyết số 198/2025 của Quốc hội và Luật Thuế Giá trị gia tăng 2024, từ ngày 01/01/2026, chính sách thuế đối với hộ kinh doanh sẽ bước vào giai đoạn cải cách toàn diện.

Mục tiêu chính là:

• Minh bạch hóa hoạt động kinh doanh

• Giảm tình trạng thất thu thuế

• Tạo sự công bằng giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp

• Tăng khả năng quản lý thuế dựa trên dữ liệu thực tế

Hơn 2,5 triệu hộ kinh doanh trên cả nước sẽ chịu tác động trực tiếp từ những thay đổi quan trọng này.

2. Bỏ thuế khoán – Chuyển sang cơ chế tự kê khai, tự tính, tự nộp

Một trong những thay đổi mang tính “lịch sử” là việc chấm dứt phương pháp thuế khoán vốn tồn tại nhiều năm.

Từ năm 2026:

• Hộ kinh doanh tự kê khai thuế

• Tự tính nghĩa vụ thuế

• Tự nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế

Điều này yêu cầu các hộ phải chủ động hơn trong quản lý sổ sách, doanh thu, chứng từ và chi phí, tránh tình trạng bị xử phạt do kê khai sai hoặc không kê khai.

3. Ngưỡng doanh thu phải nộp thuế: dự kiến tăng từ 200 triệu lên 500 triệu đồng/năm

Theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh có doanh thu từ 200 triệu đồng/năm trở lên phải nộp thuế.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính đã đề xuất nâng ngưỡng này lên 500 triệu đồng/năm để giảm gánh nặng cho hộ nhỏ lẻ.

Nếu đề xuất được thông qua:

• Gần 90% hộ kinh doanh hiện nay sẽ không phải nộp thuế

• Giúp khuyến khích phát triển kinh doanh siêu nhỏ và hộ cá thể

Đây là thay đổi được cộng đồng hộ kinh doanh đánh giá tích cực, đặc biệt trong giai đoạn kinh tế còn nhiều biến động.

4. Từ năm 2026, hộ kinh doanh chỉ phải nộp 2 loại thuế

Cấu trúc thuế được đơn giản hóa, chỉ còn:

1. Thuế Giá trị gia tăng (GTGT)

2. Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN)

Điều này giúp việc kê khai, nộp thuế trở nên thống nhất và dễ quản lý hơn.

5. Cách tính thuế GTGT và TNCN từ năm 2026

5.1. Trường hợp doanh thu từ 200 triệu đến 3 tỷ đồng/năm

Hộ kinh doanh nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, tùy ngành nghề:

Thuế Giá trị gia tăng (GTGT):

• Phân phối hàng hóa: 1%

• Dịch vụ, xây dựng không bao thầu vật tư: 5%

• Sản xuất, vận tải, xây dựng có bao thầu: 3%

• Ngành nghề khác: 2%

Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN):

• Hàng hóa: 0,5%

• Dịch vụ: 2%

• Cho thuê, đại lý bảo hiểm, đa cấp: 5%

• Sản xuất, vận tải, xây dựng có bao thầu: 1,5%

• Ngành nghề khác: 1%

Các mức thuế này tương đối dễ tính và phù hợp với quy mô hộ kinh doanh nhỏ và vừa.

5.2. Trường hợp doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm

Hộ kinh doanh phải áp dụng phương pháp khấu trừ, giống doanh nghiệp:

• Thuế GTGT = Thuế đầu ra – Thuế đầu vào

• Thuế TNCN = (Doanh thu – Chi phí hợp lý) × 17%

Điều này yêu cầu hộ kinh doanh phải giữ hóa đơn đầy đủ và quản lý chi phí chặt chẽ.

6. Hóa đơn điện tử trở thành bắt buộc từ 2026

Để chuyển sang cơ chế thuế theo doanh thu thực tế, hóa đơn điện tử là điều kiện bắt buộc.

Hộ kinh doanh cần chuẩn bị:

• Phần mềm bán hàng

• Hệ thống quản lý hóa đơn

• Thiết bị lưu trữ và ký số (nếu cần)

Giải pháp hóa đơn điện tử giúp minh bạch và giảm rủi ro bị ấn định thuế.

7. Sự hỗ trợ từ ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ

Trước nhu cầu chuyển đổi lớn, nhiều ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ đã triển khai:

• Phần mềm bán hàng liên kết hóa đơn

• Giải pháp kê khai – nộp thuế tự động

• Công cụ quản lý doanh thu và chi phí

• Ứng dụng quản lý cửa hàng cho hộ kinh doanh

Những công cụ này giúp giảm sai sót và tiết kiệm thời gian khi thực hiện nghĩa vụ thuế.

8. Hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì từ bây giờ?

Để tránh bị phạt khi chính sách mới có hiệu lực, hộ kinh doanh cần sớm:

• Xây dựng thói quen ghi chép doanh thu – chi phí

• Tập sử dụng hóa đơn điện tử

• Lựa chọn phần mềm quản lý phù hợp

• Hiểu rõ cách tính thuế theo ngành nghề

• Tư vấn chuyên gia thuế khi cần hỗ trợ

Càng chuẩn bị sớm, việc chuyển đổi càng dễ dàng và hạn chế rủi ro bị truy thu.

9. Kết luận

Từ năm 2026, hệ thống thuế dành cho hộ kinh doanh sẽ thay đổi mạnh mẽ theo hướng minh bạch, hiện đại và công bằng hơn. Việc nắm rõ chính sách giúp hộ kinh doanh chủ động hơn trong hoạt động của mình, đồng thời tránh bị xử phạt do thiếu hiểu biết.